THÁNG 3 TÂY NGUYÊN - KHI KÝ ỨC VÀ HIỆN TẠI CÙNG LÊN TIẾNG

Tháng 3 ở Tây Nguyên từ lâu đã là một khoảng thời gian rất đặc biệt. Đó là lúc mùa khô đi đến những ngày rực rỡ nhất, nắng nhiều hơn, gió nhiều hơn, và rừng núi như mở lòng sau những tháng ngày trầm lắng. Ngày trước, tháng 3 Tây Nguyên gắn liền với tiếng cồng chiêng vang vọng bên bếp lửa, với lễ hội mừng mùa, mừng lúa mới, với những buôn làng quây quần trong không khí vừa linh thiêng vừa gần gũi. Cuộc sống khi ấy chậm rãi, con người gắn bó mật thiết với rừng, với đất, với nhịp sinh hoạt của tự nhiên.

Tháng 3 ngày xưa cũng là tháng của lễ hội. Sau vụ mùa, người Tây Nguyên có thời gian nghỉ ngơi, tụ họp, uống ché rượu cần, kể chuyện sử thi, đánh chiêng suốt đêm. Thiên nhiên hiện diện rất rõ trong đời sống: cây cối, dòng suối, con đường đất đỏ bazan đều là một phần quen thuộc của ký ức. Mọi thứ mộc mạc, ít ồn ào, nhưng sâu và bền.

Còn tháng 3 Tây Nguyên hôm nay đã mang một diện mạo khác. Vẫn là nắng, vẫn là gió, nhưng xen vào đó là những con đường nhựa, những khu du lịch, những lễ hội được tổ chức quy mô hơn để phục vụ du khách. Cồng chiêng vẫn vang, nhưng không chỉ trong buôn làng mà còn trên sân khấu. Văn hoá truyền thống được giữ lại, nhưng đôi khi phải “đứng cạnh” nhịp sống hiện đại, nhanh và nhiều thay đổi hơn. Người trẻ đi học, đi làm xa, Tây Nguyên không còn khép kín như trước mà mở ra, giao thoa với nhiều vùng miền.

Giữa sự thay đổi đó, “Tháng Ba Tây Nguyên” vẫn thường được nhắc đến như một giai điệu nhắc nhớ. Không chỉ là một bài hát, mà là cảm xúc chung về Tây Nguyên – nơi tháng 3 không chỉ có nắng mà còn có ký ức, có tiếng gọi của đại ngàn, có chút hoài niệm về một Tây Nguyên nguyên sơ. Bài hát giống như chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, để dù Tây Nguyên có đổi thay, thì tinh thần của nó vẫn còn đó.

Tháng 3 Tây Nguyên hôm nay không còn giống hoàn toàn tháng 3 của ngày xưa, nhưng không vì thế mà mất đi giá trị. Nó chỉ đang mang thêm những lớp nghĩa mới: vừa là mùa của lễ hội truyền thống, vừa là mùa của du lịch, trải nghiệm và giao lưu. Quan trọng là làm sao để giữa những đổi thay ấy, Tây Nguyên vẫn giữ được “hồn” của mình – từ tiếng chiêng, nếp sống, cho đến cách con người trân trọng thiên nhiên và văn hoá gốc.

Tháng 3 rồi sẽ qua, nhưng Tây Nguyên thì vẫn ở đó – vừa quen, vừa mới – như chính giai điệu “Tháng Ba Tây Nguyên” vang lên mỗi năm, nhắc người ta nhớ về một vùng đất nắng gió mà sâu lắng đến lạ.