VÌ SAO TÀU HÀNG NGHÌN TẤN VẪN NỔI?

Tàu hàng nghìn tấn vẫn nổi vì có một nguyên lý rất quan trọng: nước luôn “đẩy lại” những gì bị nó chiếm chỗ. Khi một vật xuống nước, nó không chỉ “nằm đó”, mà sẽ ép nước sang hai bên. Phần nước bị ép đi sẽ tạo ra lực đẩy hướng lên trên. Lực này lớn hay nhỏ phụ thuộc vào vật đẩy được bao nhiêu nước.

Điểm mấu chốt là: không phải cứ nặng là chìm, mà phải so giữa trọng lượng của vật và lực nước đẩy lên. Nếu vật đẩy được nhiều nước, lực đẩy sẽ lớn.

Một con tàu tuy rất nặng vì làm bằng thép, nhưng lại có kích thước cực lớn và bên trong phần lớn là rỗng (chứa không khí). Chính phần “rỗng” này làm cho tàu chiếm rất nhiều chỗ trong nước. Khi thả xuống, nó đẩy một lượng nước rất lớn ra ngoài, và lượng nước đó tạo ra lực đẩy đủ mạnh để nâng cả con tàu lên.

Bạn có thể hình dung dễ hơn như thế này: nếu lấy 1kg sắt đặc thì nó nhỏ và chìm ngay, vì nó không đẩy được nhiều nước. Nhưng nếu cũng 1kg sắt đó mà bạn dát mỏng, uốn thành một cái bát hoặc chiếc thuyền, nó sẽ chiếm chỗ lớn hơn rất nhiều → đẩy được nhiều nước hơn → có thể nổi. Nghĩa là cùng một khối lượng, nhưng cách phân bố khác nhau sẽ quyết định nổi hay chìm.

Một ví dụ quen thuộc khác là lon nước: lon còn nguyên, bên trong có không khí nên thể tích lớn → nổi; nhưng khi bóp bẹp lại, thể tích nhỏ đi → đẩy ít nước hơn → dễ chìm. Cơ thể bạn cũng vậy, khi hít đầy hơi, phổi chứa không khí làm bạn “to ra” một chút nên nổi dễ hơn.

Tàu chỉ chìm khi một trong hai điều xảy ra: hoặc nó quá nặng so với lượng nước có thể đẩy (chở quá tải), hoặc phần rỗng bên trong bị nước tràn vào (bị thủng), khiến nó không còn đẩy đủ nước nữa.

Tóm lại, hiểu đơn giản nhất là: tàu nổi không phải vì nó nhẹ, mà vì nó đủ to và rỗng để đẩy nước tạo ra lực nâng giữ nó nổi.